Στα Μέγαρα του πολιτισμού της βαρύτιμης ιστορικής παράδοσης
και της αθλητικής έξαρσης !
Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος
Με τη μακριών ιστορική τους παράδοση την επίζηλη γεωγραφική τους θέση, ένεκα της οποίας είχαν αναπτύξει και ισχυρή ναυτική παράδοση, το σπουδαίο ρόλο που διαδραματισαν στη δημιουργία του αποικιακού ελληνισμού, αλλά και την εξαίρετη συμβολή και παρουσία τους όπως με τη συμμετοχή τους στην επανάσταση του 1821, με τον περίφημο οπλαρχηγό Γιαννάκη Μέξα, τα Μέγαρα συνιστούν ένα διαλεκτό, επίλεκτο και πολύ αγαπημένο κομμάτι της Δυτικής Αττικής. Η αρχική ονομασία των Μεγάρων ήταν Νίσα από το μυστικό βυθικό βασιλιά Νίσο. Ο ιστοριοδίφης Παυσανίας απο την άλλη, συναρτά το όνομα Μέγαρα με τά ιερά της θεάς Δήμητρας. Ενώ ο πατέρας της ιστορίας Ηρόδοτος συναρτά την ονομασία των Μεγάρων με τον περίφημο ήρωα Μεγαρέα γιο του Ποσειδώνος. Σε ότι αφορά τη δημιουργία τους τα Μέγαρα συνεστήθησαν τον 11ο π.Χ. αιώνα, από Δωρικά φύλλα που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή της Μεγαρίδος. Το γεγονός ότι η περιοχή δεν είχε πρόσφορες καλλιεργητικές εκτάσεις και να αναπτυχθεί έτσι η αγροτική οικονομία, εξώθησε τους Μεγαρείς στο να ασχοληθούνε διεξοδικά με το εμπόριο για την ναυτιλία. Τα Μέγαρα είχαν προσπέλαση σε δύο θάλασσες αφενός μεν της Νησαίας Σαρωνικός, αφετέρου με των Παγών Κορινθιακός. Σημαντική και σπουδαία υπήρξε η συμμετοχή των Μεγάρων στον αποικιακό ελληνισμό. Ίδρυσαν έτσι σημαντικές αποικίες, όπως το Βυζάντιο, τη Χαλκηδόνα και τα Μεγαρέβα στη Σικελία, στις οποίες βεβαίως προεξάρχη το πολύπλαγκτο η ιστορικά, πολιτικά και πολιτισμικά Βυζάντιο.
Τα Μέγαρα ήκμασαν στην αρχαιότητα και πολιτισμικά και πνευματικά και δημιούργησαν τη σπουδαία Μεγαρική Σχολή Φιλοσοφία, με ιδρυτή των Ευκλείδη, τον Μεγαρέα. Στα χρόνια της ρωμαϊκής περιόδου τα Μέγαρα υπέστησαν αλλεπάλληλες καταστροφές από τον Αλάριχο, με τους Γότθους του, τον 4-ο μ.Χ αιώνα. Κατά την περίοδο των βυζαντινών χρόνων τα Μέγαρα δεν αντιμετώπισαν κάποια σοβαρή εξωτερική επιβουλή και λειτούργησαν ως οικονομική και κοινωνική οντότητα ομαλά, σημειώνοντας πως τα χρόνια της βυζαντινής περιόδου τα Μέγαρα αποκαλούνταν και Μάγαρα. Στο φάσμα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας τα μέγαρα είχαν ζωτική προσφορά και συμμετοχή στο μεγάλο αγώνα της εθνεγερσίας του 1821, με πρωτοστάτη τον οπλαρχηγό τους Γιαννάκη Μέξα. Ενώ στις μέρες μας τα Μέγαρα συνιστούν ένα σημαντικό και προοδευμένο κοινωνικά πολιτισμικά και οικονομικά κομμάτι της Δυτικής Αττικής.
Τα ιστορικά μνημεία των μεγάρων
Τα μέγαρα με την πολύπλαγκτη και μακραίωνη ιστορική τους παράδοση και πορεία, διαθέτουν σημαντικά αρχαιοελληνικά, σύγχρονα με εστίαση στην λαογραφική παράδοση, αλλά και υψηλού κύρους ορθόδοξα μνημεία. Σε αυτά συγκαταλέγονται ο Λόφος Παλαιόκαστρο, η Κρίνη του Θεαγένους, τα κατάλοιπα του Τάφου του Κάρα, το ιστορικό κτίριο που φιλοξενεί το αρχαιολογικό μουσείο καθώς και άλλοι λαογραφικοί χώροι.
Λόφος Παλαιόκαστρο
Ο Λόφος Παλαιόκαστρο υφίσταται στην παραλία των Μεγάρων και αποτελεί το κέντρο σημαντικού αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, για όλη την περιοχή της δυτικής αττικής.
Το αρχαιολογικό μουσείο μεγάρων
Το αρχαιολογικό μουσείο μεγάρων φιλοξενείται στο παλιό δημαρχιακό μέγαρο των Μεγάρων, ένα καλαίσθητο και πολυφρόντιστο νεοκλασικό του 19ου αιώνα, στο οποίο εκτίθενται αρχαιολογικά ευρήματα από τον 8 π.Χ αιώνα έως και τον 2-ο μ.Χ αιώνα.
Ο Τάφος του Κάρα
Ο Τάφος του Κάρα συνίσταται στα θεμέλια ενός μεγάλου κυκλικού πύργου παρατηρητηρίου, το οποίο αίρει της ρίζες του από τα χρόνια της αρχαιότητας και υφίσταται στην αρχή της Σκυρωνίδας ο δού.
Το Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο
Το Καστάνειο Λαογραφικό Μουσείο, αποτελεί ιδιωτική συλλογή που κατατρίβεται με τα εκθέματά του, με τον πολιτισμικό πλούτο της αγροτικής ζωής, τις ενδιαφέρουσες λαογραφικά τοπικές ενδυμασίες, καθώς και τα κοινωνικά ήθη και έθιμα των Μεγάρων.
Τα ορθόδοξα μνημεία των Μεγάρων
Η περιοχή των Μεγάρων είναι πλούσια σε υψηλού κύρους αρχαιολογικά μνημεία. Στα Μέγαρα υφίσταται 11 ιστορικές μονές, με προεξάρχουσα αυτής της Παναγίας της Γαλακτοτροφούσας, αλλά και δεκάδες πανέμορφα βυζαντινά εξωκλήσια.
Ο θεόπνευστος και ενάρετος Άγιος Λαυρέντιος ο Μεγαρεύς
Σύμφωνα με τα ιστορικά δρώμενα των Μεγάρων κατά το δεύτερο μισό του 16ου αιώνα, στα Μέγαρα ζούσε και εργάζονταν ως αγρότης και οικοδόμος, ο Λάμπρος- Κανέλλος Παπασταμάτης, γνωστός μας μετέπειτα ως Άγιος Λαυρέντιος. Ήρε την καταγωγή του από την περιοχή των Μεγάρων και ήταν γιος του Δημητρίου και της Κυριακής, ενώ ήτανε παντρεμένος με τη Βασίλω και είχε αποκτήσει δύο γιους, τον Ιωάννη και τον Δημήτριο. Ο Λάμπρος Παπασταμάτης, που ήταν ένας ευσεβής και ευλαβής άνθρωπος, είδε τρεις φορές στον ύπνο του εν είδει οράματος την Παναγία, που τον καθοδηγούσε να πάει στο νησί της Σαλαμίνας και να ανεγείρει ένα ναό, ο οποίος προϋφίστατο και είχε ερειπωθεί. Τα οράματα της Παναγίας αναπόδραστα επέδραμαν ζωτικά στο ψυχισμό του Λάμπρου Παπασταμάτη και δοκίμασαν βαθιά την πίστη του. Αφότου και η για τρίτη φορά το όραμα της
Παναγίας, κατευθύνθηκε στο Μεγάλο Πεύκο, προκειμένου να αναζητήσει μία βάρκα για να πλεύσει προς την Σαλαμίνα και να υλοποιήσει την εντολή της Παναγίας. Μην μπορώντας να βρει κανένα μέσω για να πλεύσει προς τη Σαλαμίνα κάθισε περίλυπος και προσευχήθηκε με βαθιά κατάνυξη προς την Παναγία, ώστε να τον βοηθήσει για να υλοποιήσει την εντολή της. Καθώς λοιπόν προσεύχονταν κατανυκτικά, άκουσε μία φωνή σαν μελωδία που ήτανε προφανώς της Παναγίας να τον κατευθύνει «ρίξε το πανωφόρι σου στη θάλασσα και ανέβα πάνω σε αυτό, θα πλεύσεις με ασφάλεια και σώος θα αποβιβαστείς στην απέναντι ακτή του νησιού. Ο Λάμπρος Παπασταμάτης με βαθιά πίστη και εμφανώς συγκινημένος για την καθόλα τιμητική εμφάνιση της Παναγίας σε αυτόν, έριξε την κάπα του εν είδει σχεδίας στη θάλασσα και κατάφερε να τη διασχίσει από την ακτή των Μεγάρων, μέχρι τη βόρεια πλευρά της Σαλαμίνος με ασφάλεια και παντελώς στεγνός χωρίς να βραχεί καθόλου ! Ευχαρίστησε κατάβαθα απο την ψυχή του την Παναγία που τον αξίωσε να φτάσει στη Σαλαμίνα και η έκτοτε αφιερώθηκε καθ ολοκληρίαν σε αυτήν. Αφότου εχρίσθη μοναχός και έλαβε το όνομα ιερομόναχος Λαυρέντιος, δόθηκε με όλη του την ηθική ιγμάδα στην προσπάθεια να αναστηρώσει τον ερειπωμένο ναό της Παναγίας. Και καθώς έσκαβε επίπονα στην εκκλησία, αξιώθηκε και για πάλι από την ευλογία της Παναγίας, να βρει θαμμένη την εικόνα της, στην κατεδαφισμένη παλιά εκκλησία, η οποία ήτανε κατάμαυρη εμφανώς, από την υγρασία.
Στα χρόνια που ακολούθησαν ο μοναχός Λαυρέντιος με όλες του τις δυνάμεις, ήταν αφιερωμένος στο να ανεγείρει και να ανακαινίσει την ιερή εκκλησία της Παναγίας και με την αρωγή των ευλαβών χριστιανών της περιοχής. Στο νεοϊδρυμένο μοναστήρι της Παναγίας ο μετέπειτα άγιος Λαυρέντιος, προσέδωσε το όνομα Φανερωμένη, ή Νεοφανείσα. Και στο μοναστήρι αυτό ο άγιος Λαυρέντιος μόνασε κατά το υπόλοιπο διάστημα της ζωής του, αναλαμβάνοντας και την ηγουμενία του. Πρότυπο μοναστική ζωής, άσκησης, νηστείας και ακλόνητης πίστης ο άγιος Λαυρέντιος, διαβιούσε με τη μοναστική ζωή στο μοναστήρι και ανάλωσε τη ζωή του, στην άσκηση
και στην αγαθοεργία. Ηθικές ηθικές σταθερές τις οποίες μεταλαμπαδευσε και στη σύζυγό του Βασίλω, η οποία με προθυμία και υποδειγματική πίστη τον ακολούθησε στο μοναστικό βίο και έλαβε το όνομα Βασιανή. Αλλά αυτή την ανείπωτη ευλάβεια, πίστη και ηθική άσκηση, ο άγιος Λαυρέντιος μετέδωσε και στα δύο ενάρετα παιδιά του. Κι ένας του γιος ο Ιωάννης ακολουθώντας τα βήματα του πατέρα του, έλαβε το μοναστικό σχήμα, πήρε το όνομα Ιωακείμ και διαδέχτηκε τον πατέρα του στην ηγουμενία της Μονής της Φανερωμένης. Την 7η Μαρτίου του 1707 ο άγιος Λαυρέντιος εκδήμησε ήσυχα από τη ζωή, χωρίς ωστόσο να προλάβει να δει απόπερατωμένη, την πλούσια αγιογράφηση του ναού της Μονής, την οποία ολοκλήρωσε με πείσμα, υπομονή και εργώδη προσπάθεια, ο άξιος γιος του ιερομόναχος Ιωακείμ. Το ιερό λείψανο του αγίου Λαυρεντίου τάφηκε στο χώρο της μονής και κατά μία εκδοχή ενταφιάστηκε στο ιακονικό του καθολικού του παρακλησιού του αγίου Χαραλάμπους, ενώ κατά μία άλλη εκδοχή η ενταφιάστηκε στο συνεχόμενο καθολικό του παρεκκλησίου του αγίου Νικολάου, στην νότια πλευρά της μονής στο δάπεδο, μπρος από το ιερό βήμα.
Ο ιστορικός ποδοσφαιρικός σύλλογος Βύζαντας Μεγάρων
Αναπόσπαστα συνδεδομένος με την κοινωνική και αθλητική ιστορία το Μεγάρων είναι και ο ιστορικός ποδοσφαιρικός του σύλλογος Αθλητικός Γυμναστικός Σύλλογος «Βύζαντας Μεγάρων». Ο Βύζαντας Μεγάρων ιδρύθηκε το 1928, έβλημά του είναι η κεφαλή του ήρωα του Βυζαντίου του Μεγαρέως και ως χρώματα έχει το κίτρινο και το μαύρο, που προφανώς παραπέμπουνε στο βυζάντιο, το οποίο ιδρύθηκε από τους Μεγαρείς. Ως έδρα του ο Βύζαντας Μεγάρων έχει το δημοτικό γήπεδο Μεγάρων, ενώ ενίοτε χρησιμοποιεί και το δημοτικό στάδιο Μεγαρέων Ολυμπιονικών. Το ιστορικό σωματείο των Μεγάρων ιδρύθηκε το 1928 από μία ομάδα μαθητών του Γυμνασίου Μεγάρων, με την επωνυμία Αθλητικός Γυμναστικός Σύλλογος Βύζας Μεγάρων, προς τιμήν του ήρωα των Μεγάρων του Βύζαντος, που αποτέλεσε ιδρυτή του βυζαντίου και αποικιστή του. Ο Ιούλιος του 1930 αποτέλεσε ένα
κωδικό ιστορικό σημείο στην αθλητική παρουσία και πορεία του Βύζαντα Μεγάρων, δοθέντος ότι αναγνωρίστηκε και επίσημα από το Πρωτοδικείο, με πρώτο εκτελούντα χρέη προέδρου του τον Παναγιώτη Μπέη. Ο Βύζαντας Μεγάρων ανάπτυξε πλούσια αθλητική δραστηριότητα, αγωνιζόμενος ως ανεξάρτητος σωματείο, με τις υπόλοιπες τοπικές ομάδες, σε τοπικά ανεξάρτητα πρωταθλήματα, αλλά και με ομάδες εκτός της πόλεως των Μεγάρων. Πρώτο παιχνίδι εκτός έδρας για τον ιστορικό Βύζαντα, αποτέλεσε το παιχνίδι του με τον Θρασύβουλο στις 2 Νοεμβρίου του 1930, όπου και νίκησε με 1-3. Μεταπολεμικά ο Βύζαντας Μεγάρων επανασυστήθηκε και ξεκίνησε και πάλι την πολυεδρική και πλούσια αθλητική του δραστηριότητα. Σοβαρό μειονέκτημα για την ομάδα των Μεγάρων στο μεσοπόλεμο, αποτέλεσε η έλλειψη γηπέδου, που δεν της επέτρεπε να συμμετάσχει σε επίσημο πρωτάθλημα και εξ αυτού του λόγου, έδινε ανεπίσημους αγώνες ως και το 1957, οπότε και ελήφθη η απόφαση από τους τοπικούς παράγοντες των Μεγάρων, ο σύλλογος να νοικιάσει μία έκταση, να την περιφράξει και να τη διαμορφώσει σε γήπεδο, δίνοντας την πολυπόθητη ευκαιρία να αγωνιστεί και στα επίσημα πρωταθλήματα. Το 1957 ο Βύζαντας Μεγάρων αναγνωρίστηκε και επίσημα από την Εθνική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, με αύξοντα αριθμό μητρώου σωματείου 639 και εντάχθηκε στη δύναμη της Ένωσης Ποδοσφαιρικών Σωματείων Πειραιώς, ΕΠΣ Πειραιώς. Το διάστημα 1957-58 συμμετείχε για πρώτη φορά σε επίσημο πρωτάθλημα της Ένωσης Πειραιά, ξεκινώντας την επίσημη αθλητική του παρουσία από το πρωτάθλημα της Δ΄ κατηγορίας.
Στην πλατιά και πλούσια αθλητική του παρουσία, ο Βύζαντας κατέκτησε αρκετά πρωταθλήματα και κύπελλα. Κατέκτησε έτσι δύο φορές το πρωτάθλημα Β΄ εθνικής την περίοδο 1965 και την περίοδο 1965-66. Το πρωτάθλημα Εθνικής Ερασιτεχνικής την περίοδο 1978 -79 . Το διάστημα 1967 - 1971 ο Βύζαντας Μεγάρων αγωνίστηκε στην Α΄ εθνική κατηγορία και την περίοδο 1971 έως 1976, αγωνίστηκε στη Β΄ εθνική. Από τις τάξεις του ιστορικού αθλητικού σωματείου του Βύζαντα Μεγάρων, ανεφύησαν ορισμένοι από τους μεγαλύτερος ποδοσφαιριστές του ελληνικού ποδοσφαίρου. Μνημονεύουμε τους : Νίκο Αλέφαντο, Θέμη Βάγγη, Μπάμπη Κοτρίδη, Θανάση Μπέμπη, Κώστα Νεστορίδη, Ηλία Ρωσίδ,η Ανδρέα Φωκιανό, Σάκη Κουβά κ.α..
Με την πλατιά και πλούσια ιστορική τους παράδοση, τα επιτεύγματά τους στον αθλητισμό και τον πολιτισμό, αλλά και την πρωτοπορία τους στην οικονομική ευημερία τα Μέγαρα αποτελούν ένα πολύ αξιόλογο αγαπημένο και προοδευμένο κομμάτι της Δυτικής Αττικής. Για τούτο και τα έχουμε βαθιά στην καρδιά μας !
*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Αν. Γραμματέας Πολιτισμού ΠΑΣΟΚ
www.panosavramopoulos.blogspot.gr
www.panosavramopoulos.blogspot.gr