Το πανέμορφο και πολυδύναμο κοινωνικά
Χατζηκυριάκειο στον Πειραιά !
Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος
Με την πολύπλαγκτη κοινωνική του διαστρωμάτωση, την αύρα του μικρασιάτικου στοιχεί-ου, που γονιμοποίησε τις πολιτισμικές του καταβολές, το περίσεπτο «Χατζηκυριάκειο» ορφανοτροφείο του, που φέρει το όνομα του μεγαλευργέτη της περιοχής Σμυρνιού Ιωάννη Χατζηκυριακού, από τον οποίο και ονοματοδοτήθηκε, τις έδρες της δεύτερης μεγαλύτερης στρατιωτικής μας σχολής, της Πανεπιστημιακής Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, της Ανωτάτης Σχολής Αξιωματικών του Λιμενικού Σώματος, της Ναυτικής Διοίκησης Αιγαίου, της Σχολής Λιμενοφυλάκων, της Υπηρεσίας Φάρων, των πυροβολείων απόδοσης τιμών του Πολεμικού
Ναυτικού, του άλλοτε «Βασιλικού Περιπτέρου», ακόμα της πανέμορφης και επιβλητικής εκκλησίας της Ζωοδόχου Πηγής, που κομίζει την ευλάβεια, την αγάπη, αλλά και τον πόνο των ξεριζωμένων Μικρασιατών και πάνω από όλα τους ευγενείς και καλοσυνάτους κατοί-κους του, το Χατζηκυριάκειο αποτελεί, μια από τις πιο αγαπημένες και ιστορικές περιοχές του Πειραιά και της Αττικής.
Η περιοχή ουσιαστικά συστήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, από πρόσφυγες της Ανατολι-κής Θράκης, που μετά την μικρασιατική τραγωδία το ΄22 εγκαταστάθηκαν στην ενορία του Αγίου Νικολάου, στην γειτονική συνοικία της
Καλλίπολης. Και έκτοτε με τα ανήσυχα και δημιουργικά πνεύματά τους, ευδοκίμησαν κοινωνικά και οικονομικά και μεγάλυναν την περιοχή, καθιστώντας το Χατζηκυριάκειο, μιας από τις ανεπτυγμένες και αγαπημένες περιοχές του Πειραιά. Σε ότι αφορά την γεωγραφική θέση της περιοχής, βρίσκεται στα νοτιοανατολικά της πόλης καλύπτοντας όλο το βορειοδυτικό άκρο της Πειραϊκής χερσονή-σου. Συνορεύει στα βόρεια με την Ακτή Ξαβερίου στον Σαρωνικό κόλπο, στα δυτικά επίσης βρέχεται με τον Σαρωνικό κόλπο, στα ανατολικά με τα Υδραίικα με όριο την Οδό Θουκυδί-δου και στα νότια με την Καλλίπολη με όριο την Οδό Γ.Θεοτόκη και περικλείεται από τις οδούς Θουκυδίδου και Γ. Θεοτόκη.
Κεντρικό στοιχείο αναφοράς στη συνοικία, είναι το «Χατζηκυριάκειο Ίδρυμα Παιδικής Προστασίας», που ιδρύθηκε το 1889 με την επωνυμία «Χατζηκυριάκειον Ορφανοτροφείον Θηλέων» και λειτουργεί ως σήμερα στο βορειότερο λόφο της περιοχής, αποτελώντας το δεύτερο αρχαιότερο ευαγές ίδρυμα στον Πειραιά, μετά το «Ζάννειο Ορφανοτροφείο Αρρένων», από τον Σμυρνιό κτηματία, έμπορο και μεγάλο ευεργέτη του Πειραιώς, Ιωάννη Χατζηκυριακό, του οποίου ακάματος υποστηρικτής και συμπαραστάτης, στο υψηλής κοινωνικής ευαισθησίας έργο του, υπήρξε και η φιλεύσπλαχνη σύζυγός του Μαριγώ Χατζηκυριακού. Τα θεμέλια του ιδρύματος έλαβαν
χώρα εγκαίνια το 1883 από την βασίλισσα Όλγα και η αποπεράτωσή του έγινε το 1904 και με την ζωτική συνδρομή στο εγχείρημα, του τότε Δημάρχου Πειραιώς Τρύφωνος Μουρτζόπολου. Εξάλλου μετά το θάνατό του ο Ιωάννης Χατζηκυριακός, κατέστησε στη διαθήκη του ως μοναδικό διαχειριστή του Ορφανοτροφείου, τον Δήμαρχο Μουρτζόπουλο. Το μεγαλοπρεπές κτίριο του «Χατζηκυριακείου», δεσπόζει σε ένα πολύ μεγάλης έκτασης περιφραγμένο οικοδομικό τετράγωνο, πλησίον της ακτής Ξαβερίου.
Το ίδρυμα υπέστη σοβαρές ζημιές με τον καταστρεπτικό σεισμό της Πάρνηθας το 1999 και
εξ αυτού του λόγου εκρίθη ακατάλληλο για την στέγαση των παιδιών και έκτοτε είναι σε φάση επισκευής, ενώ οι υπηρεσίες του φιλοξενούνται στον αύλειο χώρο του. Παράλληλα με το κτίριο του «Χατζηκυριακείου», στο οικοδομικό του τετράγωνο, φιλοξενούνται και σχολεία, όπως το 56ο Δημοτικό Σχολείο Πειραιώς. Στην συμβολή τώρα των οδών Χατζηκυρι-ακού και Κλεισόβης, απέναντι από το ορφανοτρφείο υφίσταται η Περιφερειακή βιβλιοθήκη Χατζηκυριακείου, παράρτημα της κεντρικής βιβλιοθήκης στο κέντρο του Πειραιά.
Ενώ κεντρικό σημείο αναφοράς για την ωραία
περιοχή του Χατζηκυριακείου, αποτελεί και ο ιστορικός ναός της Ζωοδόχου Πηγής, που χτίστηκε από τους έποικους Μικρασιάτες του, σε ανάμνηση του αντίστοιχου ναού της Κωνσταντινούπολης. Οι καινούριοι λοιπόν κάτοικοι του Χατζηκυριάκειου, αποφάσισαν την ανέγερση της εκκλησίας της Ζωοδόχου πηγής, τιμώντας τις ρίζες τους και αρχικά ανέγειραν μια πρόχειρη παράγκα, συναντώντας την σθεναρή αντίδραση της αστυνομίας. Κατόπιν όμως εξέδωσαν την απαιτούμενη άδεια, ενώ με πανπειραιωτικό έρανο συνέλεξαν και τα απαιτούμενα έσοδα, για την ανέγερση του αγαπημένου τους ναού. Και η ανέγερση της εκκλησίας έγινε, μεταξύ του
«Χατζηκυριάκει-ου» ορφανοτροφείου και του λιμανιού. Αφότου έλαβε χώρα ο φονικός Β΄ παγκόσμιος πόλεμος το 1941, ο ναός υπέστη μεγάλες ζημιές, ένεκα της έκρηξης πυρομαχικών σε συμ-μαχικά πλοία στο λιμάνι. Και από το 1954 άρχισαν οι εργασίες αποκατάστασης της εκκλησί-ας. Η Ζωοδόχος Πηγή του Χατζηκυριάκειου έχει την ηθική τιμή να φιλοξενεί ιερά λείψανα των Αγίου Ελευθερίου, Αγίας Μαρίνας και σήμερα είναι οικοδομημένη στην οδό Μαριγώς Χατζηκυριακού, νοτίως του «Χατζηκυριάκειου» και πλησίον της ακτής Ξαβέρη. Η εκκλησία έχει προνομιακή θέα, το αντίγραφο του λιονταριού του Πειραιά, που κατασκευάστηκε στη δημαρχιακή θητεία του Στέλιου Λογοθέτη, δοθέντος ότι το αυθεντικό γλυπτό, έχει κλαπεί στ Βενετία.
Μείζονος σημασίας όμως από κοινωνικής και πολιτισμικής απόψεως, είναι και το έντονο αθλητικό στοιχείο του Χατζηκυριάκειου, σύμφυτο επίσης με την παρουσία των προοδευμέ-νων Μικρασιατών. Στη συνοικία έτσι έχουν την έδρα τους, ο Δωδεκανησιακός Αθλητικός Όμιλος «Αργοναύτης», που από τα σπλάγχνα του ανεφύη ο κορυφαίος Έλληνας ποδοσφαι-ριστής του Ολυμπιακού και της Εθνικής Ελλάδος Γιώργος Δεληκάρης, η «Αθλητική Ένωση Χατζηκυριακείου», το Αθλητικό Σωματείο Χατζηκυριακείου «ο Ποσειδών» κ.α. Ο «Αργοναύ-της» συνεστήθη το 1924 και συνιστά ένα από τα παλαιότερα και ιστορικότερα αθλητικά σωματεία
του Πειραιά. Συμμετέχει διαχρονικά στα εθνικά πρωταθλήματα και κορυφαία του στιγμή υπήρξε η συμμετοχή του στην Β΄ Εθνική. Έσχατη παρουσία του «Αργοναύτη» στις εθνικές κατηγορίες, ήταν την περίοδο 1994-95, όπου και συμμετείχε στο πρωτάθλημα της Δ΄ Εθνικής. Από τότε συμμετέχει στα ερασιτεχνικά τοπικά πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Πει-ραιά. Την τρέχουσα αγωνιστική περίοδο αγωνίζεται στο πρωτάθλημα της Β΄ Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Πειραιά.
Η «Αθλητική Ένωση Χατζηκυριακείου», συνεστήθη το 1953 και προήλθε από την συγχώνευ-ση ανεξάρτητων τοπικών σωματείων και
συμμετέχει στα τοπικά πρωταθλήματα της Ε.Π.Σ. Πειραιά. Την τωρινή περίοδο η η Α.Ε. Χατζηκυριακείου συμμετέχει στο πρωτάθλημα της Β΄ Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Πειραιά. Και το Αθλητικό Σωματείο Χατζηκυριακείου «ο Ποσειδών», συνεστήθη και αναγνωρίστηκε επίσημα το 2015. Την περίοδο 2016, έλαβε την έγκριση από την εποπτεύουσα Ε.Π.Σ. Πειραιά για να αγωνιστεί στο πρωτάθλημα και έκανε πρόβα τζενε-ράλε από την τη Γ΄ Κατηγορία Ε.Π.Σ. Πειραιά, τη χρονιά 2016-17. Την τωρινή περίοδο ο «Ποσειδών», συμμετέχει στο πρωτάθλημα της Β΄ Κατηγορίας Ε.Π.Σ. Πειραιά.
Με την πολύπλαγκτη ιστορική του πορεία, το λατρεμένο μικρασιάτικο στοιχείο του, που πάντα υπήρξε στην Ελλάδα ιμάντας κοινωνικής ευημερίας και πολιτισμού, την ονομαστή φυσική του καλλονή, αλλά και τους ντόμπρους και καλοσυνάτους ανθρώπους του, το Χατζηκυριάκειο αποτελεί μια από τις αγαπημένες περιοχές του Πειραιά. Για τούτο και ο κόσμος το περιβάλλει με την αγάπη του, αρδεύοντας διαχρονικά τις ακένωτες ομορφιές του !
*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι Αν. Γραμματέας Πολιτισμού ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ
www.panosavramopoulos.blogspot.gr
www.panosavramopoulos.blogspot.gr