Ηθική πανδαισία – αφιέρωμα για τον Δημήτρη Λάγιο
στο Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης» !
Γράφει ο Πάνος Ν. Αβραμόπουλος
Σε μια ατμόσφαιρα ηθικής έξαρσης στο Ίδρυμα «Μιχάλης Κακογιάννης», έλαβε χώρα την Κυριακή 19-4-26, το αφιέρωμα, στον πολυτάλαντο και πρόωρα αδικοχαμένο Ζακυνθινό μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Λάγιο, υπο τον τίτλο «Στου Απρίλη το φως» και υπο την αιγίδα της Κυπριακής Πρεσβείας. Στο ωραίο αφιέρωμα που μας έκανε μια μακρά περιδιάβαση στη σύντομη ζωή και το πολύπλαγκτο συνθετικό και μουσικολογικό έργο του Δημήτρη Λάγιου, συμμετείχαν το φωνητικό σύνολο «Διάσταση», το μουσικό σύνολο «Ες αεί», τραγούδησαν ο Παντελής Θαλασσινός, με φιλική συμμετοχή της Υακίνθης Λάγιου, την μουσική επιμέλεια είχε ο Κώστας Μακαρίτης και στην αφήγηση ήταν ο Μάριος Παπαδόπουλος.
Και μέσα σε ένα κλίμα άκρως συγκινησιακά φορτισμένο, όπου η αγάπη και η ηθική ανάταση για το υψηλού πολιτισμικού ήθους συνθετικό έργο του Δημήτρη Λάγιου - που διασταυρώθηκε με κορυφαίους δημιουργούς μας όπως ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Ανδρέας Κάλβος, ο Μιχάλης Μπουρμπούλης, ο Φώντας Λάδης, η Σωτηρία Μπέλου, ο Γιώργος Νταλάρας, ο Αντώνης Καλογιάννης, η Ελένη Βιτάλη, ο Νίκος Δημητράτος κ.α. - εναλλάσσονταν με την ηθική πικρία για τον πρόωρο και άδικο χαμό του, γέμισε το «Μιχάλης Κακογιάννης», με γλυκές νότες, χρώματα και αρώματα, της Ελλάδας και ειδικά των Επτανήσων, αλλά και της πολύκλαυστης Κύπρου,
που τόσο αγάπησε ο Λάγιος, και δίχασε την ζωή του, ανάμεσα σε αυτή και την Ελλάδα. Με την δροσερή και πολύχρωμη φωνή του Παντελή Θαλασσινού, της Υακίνθης Λάγιου και άλλων εξαιρετικών ερμηνευτών, ακούστηκαν τραγούδια, από τους κύκλους τραγουδιών – δίσκους του Δημήτρη Λάγιου : «Ο ήλιος ο ηλιάτορας» σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και ερμηνεία Γιώργου Νταλάρα, «Άη Λαός» σε στίχους του Μιχάλη Μπουρμπούλη και ερμηνεία Σωτηρίας Μπέλου, «Εδώ που γεννηθήκαμε» σε στίχους του Φώντα Λάδη και ερμηνεία Αντώνη Καλογιάννη και «Ερωτική πρόβα με το θάνατο», σε στίχους του συνθέτη, δοθέντος ότι ως πολυεδρικό ταλέντο ο
Λάγιος έγραφε και στίχους, πέρα από τη σύνθεση που ήταν το κύριο αντικείμενό του. Δακρύσαμε όλοι, όταν τραγούδησε η ταλαντούχος και αισθαντική κόρη του Συνθέτη Δημήτρη Λάγιου, Υακίνθη Λάγιου, την οποία είχε ονοματοδοτήσει ο δημιουργός προς τιμήν της αγαπημένης του ιδιαίτερης πατρίδας Ζακύνθου. Ενώ συγκλονιστικά ήταν και τα λόγια του Γιώργου Νταλάρα που συνεργάστηκε εκτενώς με τον συνθέτη και αναπτύχθηκε μεταξύ τους μια θερμή και ανιδιοτελής φιλία : «Ήταν τόσο καλό παιδί ο Δημήτρης, που αν μπορούσε θα απέτρεπε τον πρόωρο χαμό του, για να μην μας στεναχωρήσει και μόνο» ! Τόσο ευγενής και άδολη ψυχή υπήρξε ο
Λάγιος, πέρα από τεράστιος καλλιτέχνης. Σε λυγμούς επίσης ξέσπασε κατασυγκινημένη και η σύζυγος του Δημήτρη Λάγιου, Πέγκυ, που αποτέλεσε και την μούσα της ζωής και της καλλιτεχνικής του δημιουργίας, ενώ αποτέλεσε μεθύστερα συνεργάτης του μεγάλου μας μουσουργού Μίκη Θεοδωράκη. Σημειώνοντας ακόμα πως την σπουδαία αυτή εκδήλωση- αφιέρωμα στον Δημήτρη Λάγιο, τίμησαν πέραν του Γιώργου Νταλάρα, η Λίνα Νικολακοπούλου, η Λούκα Κατσέλη, ο Τάκης Χρυσικάκος και άλλες προσωπικότητες από το φάσμα της τέχνης και των γραμμάτων.
Ο γεννημένος στη Ζάκυνθο το 1952 Δημήτρης Λάγιος, είχε ένα σπουδαίο θεωρητικό μουσικό υπόβαθρο, πέραν του φυσικού του προικισμού. Μετά τις σπουδές του σε πιάνο και κιθάρα στο Εθνικό Ωδείο, συνέχισε με μεταπτυχιακά στο πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Σικάγο, στο πεδίο της ανάλυσης της μουσικής, ασχολούμενος παράλληλα διεξοδικά, με το προεπαναστατικό τραγούδι στην Ελλάδα. Επανακάμπτοντας στη χώρα, επιδόθηκε σε εντατική μουσικολογική μελέτη, με επίκεντρο την γενέτειρά του Ζάκυνθο. Προχώρησε έτσι στην έρευνα, τη μελέτη, την καταγραφή και τη διδασκαλία έργων της Επτανησιακής Μουσικής Σχολής, απ' όπου προέκυψαν κάποιες δισκογραφικές του δουλειές. Και ειδικότερα από τη Ζάκυνθο άντλησε το υλικό για να δημιουργήσει τα : Λαϊκά τραγούδια της Ζάκυνθος, Του Σολωμού και της Ζάκυνθος, Ζακυνθινές Σερενάδες, Ζακυνθινή Εκκλησιαστική Παράδοση, αλλά και άλλες συνθετικές δημιουργίες. Απόρροια επίσης αυτής του της ενασχόλησης, υπήρξε και η σύσταση του συνόλου καλλιτεχνών Μουσικό Ασκηταριό, με το οποίο διοργάνωσε Γιορτές Τέχνης και Λόγου στη Ζάκυνθο. Επίσης ίδρυσε το Κάλβειο Κέντρο Μουσικών Μελετών και την Κάλβειο Μουσική Σχολή.
Πρόβα τζενεράλε στη δισκογραφία έκανε το 1975, με το δίσκο «Τα Τέσσερα Επαναστατικά Τραγούδια του Ρήγα Φεραίου», σε συνεργασία με τον ιστορικό Γεώργιο Γ. Λαδά, που εκδόθηκε σε 1000 αντίτυπα. Και το 1982 κυκλοφόρησε τον πρώτο του προσωπικό δίσκο «Ο Ήλιος ο Ηλιάτορας»σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και ερμηνεία του Γιώργου Νταλάρα. Το 1983 κυκλοφόρησε δύο λαϊκούς δίσκους, έναν με τη Σωτηρία Μπέλλου με τίτλο» Ο Άη Λαός» (στίχοι Μιχάλη Μπουρμπούλη) και έναν με τον Αντώνη Καλογιάννη με τίτλο «Εδώ που γεννηθήκαμε» (στίχοι Φώντα Λάδη). Υπήρξε πρωτοπόρος στην μουσική μας παιδεία, δημιουργώντας το Μουσικό Σχολείο Μυκόνου και
το Μουσικό Σχολείο Δήμου Αλίμου, ενώ συμμετείχε στη δημιουργία του πρώτου Λαϊκού Σχολείου Παραδοσιακής Μουσικής με τον Αριστείδη Μόσχο. Συνάμα ίδρυσε το σύνολο «Ραψωδοί», παρουσιάζοντας μουσικές εκδηλώσεις σε αρχαιολογι-κούς χώρους, ενώ συνέχισε και τις εθνομουσικολογικές του έρευνες. Αγάπησε με όλη τη θέρμη της καρδιάς του την πολύκλαυστη Κύπρο και πραγματοποίησε πλήθος εκδηλώσεων στην Κύπρο και αλλού, για να στηρίξει με το έργο του και το ηθικό του κύρος, τους αγώνες του μαρτυρικού κυπριακού λαού, για την ελευθερία του. Ξεχωριστή μάλιστα υπήρξε σε αυτή την κατεύθυνση η συνεργασία του με τον Κύπριο συνθέτη Μιχάλη Χριστοδουλίδη. Και είχε σε κάθε του βήμα την Κύπρο, ως δεύτερη πατρίδα του.
Μοίρα τραγική το 1990, ο ταλαντούχος μας και εργώδης συνθέτης Δημήτρης Λάγιος, που φλόγισε κάθε στιγμή της ζωής του, με το θερμουργό του πάθος για καλλιτεχνική δημιουργία, και συνέθεσε στο μικρό χρόνο της ζωής του, πλήθος – τεράστιο όγκο μουσικών έργων, διαγνώστηκε με καρκίνο του πνεύμονα. Έφυγε από τη ζωή στην Αθήνα στις 11 Απριλίου του 1991, λίγες μέρες αφότου έκλεισε τα 39 του χρόνια. Η σορός του αποτεφρώθηκε και οι στάχτες του σκορπίστηκαν στη Ζάκυνθο και τη Κύπρο, εκεί που ήταν δοσμένη η καρδιά του !
Σπουδαίο υπήρξε το αφιέρωμα στον ενάρετο και αδικοχαμένο μας μουσικοσυνθέτη Δημήτρη Λάγιο
στο Κακογιάννης, που λάμπρυνε με τις εμπνευσμένες νότες του, την καλλιτεχνική μας δημιουργία, αλλά και τη μουσική μας παράδοση και αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους τους συντελεστές του. Κλείνοντας ας παραθέσουμε τα λόγια των μεγάλων μας δημιουργών : Μίκη Θεοδωράκη, Λευτέρη Παπαδόπουλου και Γιώργου Νταλάρα, για τον έξοχο Δημήτρη Λάγιο, η αγαθή μνήμη του οποίου, θα συντροφεύει για πάντα την καρδιά μας !
Μίκης Θεοδωράκης: «Ο άνθρωπος με τα ψυχικά θεμέλια που δεν πρόλαβε να απογειωθεί. Ο λίγος χρόνος δημιουργίας και οι θάλασσες όπου σκορπίστηκε με ευλάβεια δεν του στερούν την αθανασία».
Λευτέρης Παπαδόπουλος: «Ήξερε μουσική! Γνώριζε πολλά. Καταλάβαινε από ποίηση. Αγαπούσε τα παλιά κιτάπια. Αγαπούσε τα πατροπαράδοτα. Κι ήταν σεμνός. Και ντροπαλός. Αναρωτιέ-μαι, πολλές φορές: Γιατί να χάνονται τέτοιοι άνθρωποι;».
Γιώργος Νταλάρας: «Θα 'ταν πιο καλά να μη σε είχα ακούσει να τραγουδάς μ' αυτήν τη σπαρακτική φωνή που δεν λέει να φύγει από τ' αυτιά μου. Θα 'ταν πολύ καλύτερα αν δεν σε γνώριζα, για να μη νιώθω το βάρος της απουσίας σου».
*Ο συγγραφέας Πάνος Ν. Αβραμόπουλος, είναι M.Sc Δ/χος Μηχανικός Ε.Μ.Π.
www.panosavramopoulos.blogspot.gr
www.panosavramopoulos.blogspot.gr